www.mst.gov.az Azərbaycan Meliorasiya və su təsərrüfatı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin rəsmi saytı
Ana səhifə Saytın xəritəsi Əks-əlaqə
Ulu öndər HEYDƏR ƏLİYEV: "Meliorasiya və su təsərrüfatı obyektləri bizim sərvətimizdir və bu sərvətdən səmərəli istifadə etməliyik"
e-aze

Səhmdar Cəmiyyət

AZƏRBAYCAN MELİORASİYA VƏ SU TƏSƏRRÜFATI AÇIQ SƏHMDAR CƏMİYYƏTİ

Azərbaycanın su ehtiyatları, meliorasiya və su təsərrüfatı kompleksi, onun idarə olunması, Azərbaycan Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin strukturu və sahənin inkişafı ilə bağlı yerinə yetirilən tikinti və yenidənqurma işləri haqqında qısa məlumat

Azərbaycan Xəzər dənizinin qərb sahilində, Böyük və Kiçik Qafqaz dağlarının ətəklərində yerləşir. O, şimaldan Rusiya, şimal-qərbdən Gürcüstan, qərbdən Ermənistan, cənubdan isə Türkiyə və İranla həmsərhəddir. Əhalisi 9,1 mln. nəfər, ərazisi 86,4 min kv.km-dir. Dünyada mövcud olan 11 təbii-iqlim zonasından 9-na Azərbaycanda rast gəlinir. Respublika ərazisinin 18%-i dəniz səviyyəsindən aşağıda yerləşir. Ərazinin 39 %-ni düzənlik və ovalıqlar, 11,4%-ni meşə ilə örtülü sahələr təşkil edir.

Azərbaycan quru iqlimə malik (arid) zonada yerləşdiyinə görə burada kənd təsərrüfatının inkişafı həmişə süni suvarma aparmaqla mümkün olmuşdur. Ölkədə su ehtiyatlarının qıtlığı, onların bölgələr üzrə qeyri-bərabər paylanması və əsas əkinçilik bölgələrində torpaqların şorlaşmaya meylli olması meliorasiya və suvarma işlərini zərurətə çevirmişdir. Bununla əlaqədar, geniş miqyaslı meliorsiya və irriqasiya işləri həyata keçirilmişdir.

Suvarılan torpaqlar və su ehtiyatları

Ölkə ərazisinin yalnız 52,3 %-i kənd təsərrüfatına yararlıdır. Bu ərazilərin də əksəriyyəti, 2850,6 min hektarı daimi bitkilər (bağlar, üzümlüklər, tingliklər, çay plantasiyaları), otlaqlar və biçənəklər altında olan torpaqlardır. Cəmi 1,674 milyon hektar sahə şum altında istifadə olunur.

Azərbaycan qədim suvarma əkinçiliyi diyarıdır. Suvarılan torpaqlar ölkənin kənd təsərrüfatına yararlı torpaq sahələrinin üçdə birini (1424 min hektar) təşkil etsə də, ölkədə istehsal olunan kənd təsərrüfatı məhsullarının 90-%-ə qədəri bu torpaqlardan götürülür.

Suvarılan torpaqların təxminən üçdə birindən çoxu (559 min hektarı) mexaniki üsulla, o cümlədən 350 min hektar elektrikləşdirilmiş, 68 min hektar dizel nasos stansiyaları ilə, 141 min hektarı isə subartezian quyuları vasitəsi ilə suvarılır.

Azərbaycanda suvarma əkinçiliyinin əsas inkişafına XX- əsrin birinci yarısından başlanılmışdır. Əgər 1913-cü ildə cəmi 550 min hektar ərazi suvarılırdısa, sonrakı illərdə aparılmış meliorativ tikinti işləri hesabına onların həcmi 2010-cu ildə 1424 min hektara çatdırılmışdır ki, hazırda bunun 125,8 min hektarı işğal altındadır.

Azərbaycan Respublikasının su ehtiyatları olduqca məhduddur. Yerüstü su ehtiyatları 32,2 mlrd.kbm təşkil edir və quraqlıq illərdə 22,6 mlrd. kbm-ə qədər azalır. Yeraltı suların miqdarı 5,2 mlrd. kbm-dir. Ölkədə orta illik su çatışmamazlığı 4,5-5 mlrd. kbm arasında dəyişir. Yerüstü su ehtiyatlarının 70 %-i ölkə hüdudlarından kənarda formalaşır.

Respublikada hər il bütün su mənbələrindən orta hesabla 10-12 mlrd.kbm su götürülür ki, onun da 65-70 %-i kənd təsərrüfatının, 20-25 %-i sənayenin, qalan hissəsi isə təsərrüfat və içməli suya olan tələbatın ödənilməsi üçün istifadə olunur.

Su təsərrüfatının idarə olunması

Azərbaycanda meliorasiya və su təsərrüfatına rəhbərlik məqsədi ilə 1920-ci ildə Azərbaycan SSR Xalq Torpaq Komissarlığı nəzdində su şöbəsi, 1925-ci ildə isə Azərbaycan SSR Ali İqtisadi Şurası nəzdində Azərbaycan Su Təsərrüfatı idarəsi (Azvodxoz) yaradılmışdır.

O, 1941-ci ildən Azərbaycan Su Təsərrüfatı Xalq Komissarlığı, 1946-cı ildən Azərbaycan SSR Su Təsərrüfatı Nazirliyi, 1966-cı ildən isə Azərbaycan SSR Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Nazirliyi adlandırılmışdır.

1993-cü ildə onun adı dəyişdirilərək Respublika Nazirlər Kabineti yanında Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Komitəsi, 2004-cü ildən Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Dövlət Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Agentliyi adlandırılmış, 2006-cı ilin fevralından isə bütün səhmləri dövlətə məxsus olan Azərbaycan Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Açıq Səhmdar Cəmiyyətinə çevrilmişdir.

Respublikada su ehtiyatlarının idarə olunması, istifadəsi və mühafizəsi digər aidiyyətı dövlət orqanları ilə qarşılıqlı şəkildə Azərbaycan Meliorasiya və Su Təsərrüfatı Açıq Səhmdar Cəmiyyəti tərəfindən həyata keçirilir.

  

Azərbaycan Meliorasiya və Su Təsərrüfatı
Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin strukturu

Cəmiyyətin Nizamnaməsi və Strukturu Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2006-cı il 17 iyun tarixli 149 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmişdir.

Azərbaycan Meliorasiya və Su Təsərrüfatı ASC-nə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən vəzifəyə təyin edilən Sədr rəhbərlik edir. Sədrin Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti tərəfindən təyin edilən 3 müavini vardır.

Səhmdar Cəmiyyətinin aparatı 84 nəfərdən ibarətdir. Onun strukturuna Bakı şəhərində və respublikanın rayonlarında yerləşən 134 idarə və təşkilat daxildir. Meliorasiya və su təsərrüfatı sistemində 22min 300 nəfər işçi çalışır.